Ecologica

 

Terug naar de hoofdpagina...
Overzicht van lezinghouders en betrokken organisaties
De presentaties samengevat...
Locatie en bereikbaarheid van het symposium...
Contact en aanmelding...
 
Website van Ecologica, organisator van dit evenement

Symposium Ecologie en de praktijk

donderdag 3 maart 2016 - Eindhoven

Het symposium Ecologie en de praktijk 2016 is al enige tijd voorbij. Dankzij de inzet van alle sprekers en standhouders, de medewerkers van het Evoluon en van Ecologica en natuurlijk alle deelnemers was het symposium van 2016 een groot succes. Dank aan alle betrokkenen!

Sprekers
Het symposium omvatte 21 presentaties, verdeeld over 3 thema’s:

  • Wetgeving, beleid en communicatie
  • Onderzoek en monitoring
  • Natuurherstel en -beheer in de praktijk

Onderstaand overzicht vat samen hoe de sprekers over de 3 thema's verdeeld waren.

Wetgeving, beleid en communicatie Onderzoek en monitoring Natuurbeheer in de praktijk
Communicatiebureau de LynxCommunicatiebureau de Lynx
Marjel Neefjes

Pakkend communiceren over natuur

Universiteit UtrechtUniversiteit Utrecht
Erik Kleyheeg

De rol van wilde eenden bij de verspreiding van plantenzaden

Waterschap Vallei en VeluweWaterschap Vallei en Veluwe
Peter van Beers

Hierdense Beek: ‘building with nature’ in een Veluws beeksysteem

Provincie Noord-HollandProvincie Noord-Holland
Nico Jonker

Verbinden en ontsnipperen door de provincie. Kun je dat monitoren en evalueren?

Natuurbalans
Regelink Ecologie & Landschap
Zoogdiervereniging
Ben Crombaghs, Chris Driessen en Marcel Schillemans

Flitspresentaties:

Natuurbalans

Regelink Ecologie & Landschap

Zoogdiervereniging

Tags, drones en hopping detectors
Wageningen UniversiteitWageningen Universiteit
David Kleijn

Agrarisch Natuurbeheer: kosten, baten en mogelijke verbeteringen

EcologicaEcologica
Tim Faasen

Biodiversiteit in de stad: kansen voor insecten.

HAS Den BoschHAS Den Bosch
Margje Voeten

Monitoring terreingebruik grote grazers met GPS-kragen

Universiteit van AmsterdamUniversiteit van Amsterdam
Gerard Oostermeijer

Risico's van hulp bij lange afstandverspreiding

StaatsbosbeheerStaatsbosbeheer
Guus Durville

Wildpluk, wat mag (niet) en waarom?

B-WareB-Ware
Esther Lucassen

Problemen bij zomereik door onder andere bodemverzuring

Wageningen UniversiteitWageningen Universiteit
Menno de Jong

Hoe reageren dieren en planten op de klimaatverandering?

Gemeente ArnhemGemeente Arnhem
Jeroen Glissenaar

Ons Sonsbeek: stadspark met allure

Jasja Dekker DierecologieJasja Dekker dierecologie
Jasja Dekker

Wegen en vleermuizen: welke mitigatie werkt?

Brabant WaterBrabant Water
Mark Bartels

Inzet van drinkwaterslib voor natuurherstel. Werkt dat?

Witteveen+BosWitteveen+Bos
Alice Esmeijer-Liu

Implicaties Nieuwe Wet Natuurbescherming op (lang)lopende projecten

DaturaDatura
Kees van Bochove
RAVONRAVON
Jelger Herder

Modderkruipers: DNA-onderzoek levert bastaardsoort op

Bureau BiotaBureau Biota
Christophe Brochard

Op zoek naar alternatief krabbenscheerbeheer: de ritssluiting

Stichting BargerveenStichting Bargerveen
Marijn Nijssen

Zijn de effecten van begrazing te voorspellen?

NIOO-KNAWVBNE
Emiel Brouwer

Presentatie brochure O+BN: vochtige bossen in hoog Nederland

EIS-NederlandEIS-Nederland
Menno Reemer

Van Veenweidelandschap naar bijenlandschap


Presentaties
Op deze pagina vindt u een korte samenvatting van de 21 presentaties die gehouden zijn op het symposium. Klik op de titel voor een PDF van de powerpoint.

Sessie 1 (09:30u - 10:00u)

  • Wegen en vleermuizen: welke mitigatie werkt?
    Jasja Dekker Dierecologie, Dr. ir Jasja Dekker
    Wegen kunnen vleermuizen doden, foerageergebieden onbruikbaar maken of deze onbereikbaar maken. Om die reden moeten negatieve effecten van aanleg van wegen op vleermuizen gemitigeerd of gecompenseerd worden. Maar werken de daarvoor gebruikte methoden wel? In een Europabreed project onderzocht een consortium van Aarhus Universiteit, Grontmij, de Universiteit van Baskenland, Hans Bagoe en Jasja Dekker Dierecologie welke mitigatie- en compensatiemaatregelen ingezet worden, of deze gemonitord worden en zo ja, of ze het gewenste resultaat hebben. Een vaak toegepaste methode, het neerzetten van schermen om vleermuizen op hoogte de weg te laten passeren, werd in een gecontroleerde veldproef getest. In deze voordracht worden de resultaten van het onderzoek gedeeld en worden consequenties getrokken voor de mitigatie-praktijk in Nederland.

  • Ons Sonsbeek: stadspark met allure
    Gemeente Arnhem, Jeroen Glissenaar
    Sonsbeekpark is ooit aangelegd als een lustoord waar de rijken konden vertoeven en genieten van prachtige vergezichten in een romantich landschap. Vandaag de dag genieten duizenden mensen van een park midden in hun stad. Een standaard parkgebruiker is er niet. Hoe ga je als beheerder om met de toenemende druk op het parklandschap en kun je de functie van een park uitdrukken in waarden voor je stad? Sonsbeek is uitgegroeid tot een van Nederlands mooiste parken en een zeer geliefde plek in de stad. Een ontwikkeling waar communicatie een uiterst belangrijke rol in speelt.

  • Inzet van drinkwaterslib voor natuurherstel. Werkt dat?
    Brabant Water, Mark Bartels
    De productie van drinkwater is een continu proces. Bij de zuivering van grondwater worden mineralen gefilterd en verwerkt als grondstof voor de (landbouw)industrie. Anorganisch slib kan echter ook worden gebruikt bij natuurherstelprojecten. IJzerhydroxide en calciumcarbonaat kunnen als bufferstoffen functioneren op sterk fosfaatverzadigde of verzuringgevoelige bodems. De inzet van kalkslib wordt al bijna 30 jaar in de praktijk toegepast. Om de effecten van ijzerslib te beoordelen is op basis van veelbelovende kolomproeven gestart met veldproeven. Aanvullend op bodemchemie meten we effecten op bodemleven (mesofauna). Afgelopen jaren hebben verschillende waterbedrijven en natuurbeherende organisaties zich aangesloten bij een landelijk onderzoeksproject (TKI watertechnologie). De toepassing van drinkwaterslib lijkt duurzaam, het potentiële areaal is groot (EHS), maar wat zijn de effecten op lange termijn? Voorbeelden van toepassingen in de praktijk en tussentijdse resultaten van hoofd- en parallelonderzoek worden voor u uiteengezet.

Sessie 2 (10:10u - 10:50u)

  • Flitspresentaties
    1: Natuuronderzoek met behulp van drones: waarom zouden we?
    Regelink Ecologie & Landschap, Chris Driessen
    Iedereen die zich bezighoudt met ecologie botst wel eens op tegen een ecologisch vraagstuk waarvan de oplossing niet direct duidelijk is. Soms kan het inzetten van drones een oplossing zijn. Tijdens deze presentatie gaan we worstelen met de vraag: waarom zouden we drones inzetten binnen natuuronderzoeken? Welke concrete vragen kunnen we beantwoorden door een drone op te laten stijgen en op grotere hoogte informatie te vergaren?

    2: In beeld brengen van migratieknelpunten dmv telemetrisch onderzoek
    Natuurbalans, Ben Crombaghs
    Onderzoek naar de effectiviteit van vispassages, en de barrièrewerking van kunstwerken voor zoetwatervissen, werd in het verleden vaak met fuiken uitgevoerd. Dit soort onderzoeken is zeer arbeidsintensief en duur. Bovendien wijzen de resultaten er op dat vissen deze fuiken goed kunnen detecteren en ze mijden. Door vissen te voorzien van een pittag en het plaatsen van antennestations kan vismigratie binnen een stroomgebied goed worden gevolgd. In deze presentatie worden de resultaten van een telemetrisch onderzoek besproken in het stroomgebied van de Geul in Zuid-Limburg.

    3: Hopping detectors
    Zoogdiervereniging, drs. Marcel Schillemans
    De nieuwe generaties automatische batdetectoren maakt de inzet er van op moeilijkbereikbare locaties en met een hoge resolutie in soorten en tijd steeds makkelijker. Dat geeft ook nieuwe mogelijkheden voor citizen science. ‘Hopping detectors’ zijn daar een goed voorbeeld van. Het Bureau van de Zoogdiervereniging heeft dergelijke projecten in een aantal gemeentes uitgevoerd. De resultaten worden op verschillende manieren gebruikt en uitgewerkt. Tijdens de presentatie wordt een kort overzicht gegeven.

  • Biodiversiteit in de stad: kansen voor insecten.
    Ecologica, drs. Tim Faasen
    De biodiversiteit in Nederland (en daarbuiten) bestaat voor een aanzienlijk deel uit insecten, zowel in natuurgebieden als in stedelijk gebied. Zij zijn van wezenlijk belang voor het functioneren van het systeem en vaak ook zeer indicatief voor aanwezige kwaliteiten. Er komt steeds meer kennis over insecten beschikbaar en ook vanuit beheer en beleid neemt de aandacht toe. Voor velen blijft het echter lastig om deze kennis en aandacht te vertalen naar inrichtings- en beheermaatregelen die echt bijdragen aan een biodiverser systeem, met meer karakteristieke soorten en kansen voor soorten die het moeilijk hebben. In deze presentaties wat algemene basisprincipes en ook een aantal suggesties voor het stedelijke gebied, waar wellicht meer kansen liggen dan je zou denken.

  • Risico’s van lange-afstandsverspreiding van planten
    Universiteit van Amsterdam en Stichting Science4Nature, Dr. Gerard Oostermeijer
    Ter mitigatie van dispersieproblemen door habitatversnippering wordt tegenwoordig veel gewerkt met verplaatsen van maaisel uit donor- naar natuurontwikkelingsgebieden. Ook maaimachines blijken voor sommige soorten een effectieve verspreidingsvector. Wanneer zulke dispersie over onnatuurlijk lange afstanden plaatsvindt, kunnen naast positieve ook negatieve effecten op de biodiversiteit plaatsvinden. Aan de hand van parnassia in Drenthe wordt een voorbeeld gegeven van zo’n negatief effect. Deze vlaggenschipsoort bevat twee ruimtelijk gescheiden chromosoomrassen (cytotypen), die door recente lange-afstandsverspreiding met elkaar in contact dreigen te komen. In samenwerking met de Werkgroep Florakartering Drenthe en diverse TBO’s is de geschiedenis van de uitbreiding van de (na regionale extinctie in Drenthe) teruggekeerde Parnassia gereconstrueerd. De gevolgen die vermenging van beide cytotypen kan hebben zijn experimenteel onderzocht.

Sessie 3 (11:20u - 11:50u)

  • Implicaties nieuwe Wet Natuurbescherming op (lang)lopende projecten
    Witteveen+Bos, drs. Alice Esmeijer-Liu
    De Nieuwe Wet Natuurbescherming gaat waarschijnlijk medio 2016 in en vervangt de Flora- en Faunawet, Natuurbeschermingswet en Boswet. De grootste veranderingen zijn al bekend, maar hoe werkt de overgang in de praktijk en hoe werkt het in (lang)lopende projecten? Met welke zaken moet rekening gehouden worden en welke tips zijn er? Een toelichting aan de hand van enkele projecten.

  • Presentatie brochure O+BN: vochtige bossen in hoog Nederland
    VBNE / B-WARE, Dr. Emiel Brouwer
    Naar aanleiding van een pre-advies is vanuit het netwerk O+BN een brochure gemaakt over vochtige bossen op de zand- en leemgronden. Deze brochure zal hier voor het eerst worden gepresenteerd. De verschillende typen komen aan bod, variërend van aanplanten op voormalige natte heiden tot oude boskernen op leemgronden. Per type wordt omschreven wat hun (potentiële) natuurwaarde is, welke problemen er spelen, wat we weten over het functioneren en hoe we ze kunnen behouden en herstellen.

  • Op zoek naar alternatief krabbenscheerbeheer: de ritssluiting
    Bureau Biota, ing. Christophe Brochard
    Dit onderzoek staat in het teken van de zwaar beschermde groene glazenmaker. In aanwezigheid van de groene glazenmaker mag men maximaal 50% van een krabbenscheervegetatie verwijderen bij schoningswerkzaamheden. In de noordelijke provincies is krabbenscheer door de relatief hoge voedselrijkdom echter in staat om snel weer uit te groeien tot een (zeer) dichte populatie. Het eerste jaar na schoning kan een watergang al weer volledig begroeid raken. Dit levert dus weer snel stagnatie van watergangen op waardoor deze al snel weer opnieuw moeten worden geschoond en gebaggerd. Dit schonen/baggeren heeft desastreuze gevolgen voor het leven tussen de krabbenscheerplanten (waaronder larven van de groene glazenmaker). Bureau Biota onderzoekt in samenwerking met het Waterschap Hunze en Aa’s, Het Groninger Landschap, Staatsbosbeheer en Gemeente Veendam vanaf begin 2015 tot 2018 een variant waarbij niet eenzijdig 50% van de krabbenscheer wordt verwijderd, maar hapsgewijs aan beide zijden van de watergang (ritssluiting).

Sessie 4 (12:00u - 12:40u)

  • Agrarisch Natuurbeheer: wat kost het, wat levert het op en hoe kan het beter?
    Wageningen Universiteit, Prof. David Kleijn
    Er is de afgelopen decennia veel geïnvesteerd in agrarisch natuurbeheer. Het grote oppervlak dat de landbouw inneemt maakt dat zelfs beperkte positieve effecten van agrarisch natuurbeheer een grote impact kunnen hebben. Anderzijds komen slechts weinig zeldzame soorten voor op landbouwgronden. De financiële middelen voor natuurbeheer staan blijvend onder druk. Er is behoefte aan inzichten die kunnen leiden tot een efficiëntere inzet van het beschikbare budget. Deze presentatie gaat in op de (kosten)effectiviteit van agrarisch natuurbeheer in vergelijking met regulier natuurbeheer en doet op basis daarvan aanbevelingen voor aanpassingen die kunnen leiden tot een slagvaardiger agrarisch natuurbeheer.

  • Wildpluk, wat mag (niet) en waarom? (niet als PDF beschikbaar)
    Staatsbosbeheer, mr Guus Durville
    ‘Wildpluk’ is enerzijds zo oud als de mensheid, maar tegelijkertijd als trend een recent fenomeen, waarvan de populariteit groeit: een snelle actie op internet levert informatie over een wildplukwijzer, wildplukexcursies, wildplukrecepten, een wildplukgilde en een wildplukwebsite. Er kan van alles onder vallen: van het plukken van wat bramen onder het wandelen tot gerichte bezoeken aan bossen om – voor de verkoop aan restaurants – zo veel mogelijk paddenstoelen of Japanse oesters te verzamelen. Onder ‘wildplukkers’ vindt men een grote diversiteit aan motieven en maten van deskundigheid. De wildpluktrend brengt dilemma’s met zich mee voor eigenaren van bossen en andere natuurgebieden. Zij zien zich voor de vraag gesteld of zij dit gebruik van hun terreinen gewenst vinden, welke regelgeving er over bestaat en welke mogelijkheden zij hebben tot regulering of beperking als dat de wens is. De presentatie gaat in op de wet- en regelgeving die voor wildpluk relevant is, en welke (on)mogelijkheden er zijn voor een boseigenaar om wildpluk op zijn terrein te reguleren. Ook komen de factoren die daarbij een rol kunnen spelen aan bod.

  • Modderkruipers: DNA-onderzoek levert bastaardsoort op
    Datura, MSc Kees van Bochove en RAVON, MSc Jelger Herder
    Afgelopen zomer werden “bastaard modderkruipers” ontdekt in Nederland: hybriden tussen de kleine modderkruiper (Cobitis taenia) en nauw verwante soorten uit Oost-Europa. In opdracht van Bureau Risicobeoordeling & onderzoeksprogrammering van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit voeren RAVON en Datura onderzoek uit naar de kleine modderkruipers in Nederland. Allereerst zal de bijzondere voortplantingswijze van deze hybriden (ze clonen zichzelf) worden toegelicht. Vervolgens wordt ingegaan op de volgende onderzoeksvragen: Welke verschillende typen hybriden komen er in Nederland voor? Hoe hebben de hybriden Nederland weten te bereiken, reeds na de laatste ijstijd of recenter waarmee ze mogelijk als invasief bestempeld kunnen worden? Is het mogelijk om populaties met hybriden in het veld te onderscheiden van pure kleine modderkruiperpopulaties op basis van uiterlijke kenmerken? En tot slot: wat zijn de consequenties van de aanwezigheid van deze hybriden voor het beheer en de bescherming van de kleine modderkruiper?

Sessie 5 (13:40u - 14:20u)

  • Workshop 'pakkend communiceren over natuur'
    Communicatiebureau de Lynx, drs. Marjel Neefjes
    Het is toch eigenlijk wel gek. We zijn allemaal natuurliefhebbers, we werken allemaal met de natuur, we communiceren daar geregeld over, en toch doen we dat vaak degelijk, droog, informatief. Terwijl natuur zich zó goed leent om aantrekkelijk over te communiceren. Want natuur kun je zien, ruiken, horen, proeven; natuur is prachtig! Als we dat gebruiken in onze communicatie, gaan onze teksten, filmpjes en websites stralen, bloeien en zingen. Dan pakken we onze doelgroep en nemen ze mee. In deze workshop gaan we dit bespreken en oefenen.

  • Problemen bij zomereik door onder andere bodemverzuring
    Onderzoekcentrum B-WARE, Dr. Esther Lucassen
    De laatste jaren is op vele plaatsen een geleidelijke achteruitgang van de vitaliteit van de zomereik geconstateerd, waarbij lokaal soms verhoogde sterfte optreedt. In deze presentatie worden de resultaten van veldstudies gepresenteerd waaruit blijkt dat verschillende bodemstressoren (o.a. bodemverzuring) een sturende rol lijken te kunnen spelen in dit proces. Invloed van bodemverzuring op nutriëntenbalansen en gevoeligheid voor secundaire stressoren (o.a. klimaatverandering) worden besproken.

  • Van veenweidegebied tot bijenlandschap
    EIS Kenniscentrum Insecten, Dr. Menno Reemer
    In de streek rond Leiden, Alphen a/d Rijn en Zoetermeer (Zuid-Holland) is een bijzonder project opgestart om het landschap bloem- en bijenrijker te maken: het Groene Cirkels Bijenlandschap. Initiatiefnemers zijn bierbrouwerij Heineken en de Provincie Zuid-Holland, maar inmiddels zijn vele enthousiaste partijen aangehaakt, zoals EIS kenniscentrum Insecten, Alterra, diverse gemeentes, Rijkswaterstaat, Zuid-Hollands Landschap, bedrijven en vrijwilligersorganisaties. Op vele plekken worden bijvriendelijke wijzigingen in inrichting en beheer doorgevoerd, onder andere in wegbermen, op bedrijventerreinen, in stedelijk groen en in natuurgebieden. De effecten op de bijenfauna worden gemonitord. Deze presentatie geeft een overzicht van de verschillende projecten en initiatieven en de voorlopige resultaten hiervan.

Sessie 6 (14:30u - 15:10u)

  • Verbinden en ontsnipperen door de provincie. Kun je dat monitoren en evalueren?
    Provincie Noord-Holland, Nico Jonker
    Natuurgebieden verbinden is een cruciaal onderdeel van het Natuurnetwerk. De afgelopen decennia zijn er heel wat verbindingszones, faunapassages, vistrappen en natuurbruggen aangelegd. Maar werken die ook? Er bestaat veel scepsis. De decentralisatie van de uitvoering van het natuurbeleid van Rijk naar Provincies maakt het ook niet gemakkelijker om goed en diepgravend onderzoek te doen. Toch proberen we in Noord Holland met vallen en opstaan de monitoring een stapje verder te brengen. De tussenstand van leerzaam geploeter in het veld.

  • Hierdense Beek: ‘building with nature’ in een Veluws beeksysteem
    Waterschap Vallei en Veluwe, drs. Peter van Beers
    Sinds 2011 is Waterschap Vallei en Veluwe samen met Natuurmonumenten bezig om de ecologische kwaliteit van de Hierdense Beek in het Leuvenumse Bos (Noord-Veluwe) geleidelijk te verbeteren. Aanleiding is het realiseren van KRW-, Natura2000- en antiverdrogingsdoelstellingen. Daarbij wordt een combinatie van meer traditionele (o.a. aantakken en dempen van oude beeklopen, aankoppelen overstromingsvlakten) en vernieuwende methoden (inbreng van hout en zand: ‘Building with nature’) ingezet. Dit heeft op grote schaal interessante en waardevolle hydrologische, ecologische en morfologische ontwikkelingen in gang gezet. Bij hoge waterstanden zoekt het beekwater zijn eigen weg door het Leuvenumse Bos via laagtes en oude beddingen. Een deel van het overstromingswater blijft achter en infiltreert in het bosgebied, dat daardoor geleidelijk van karakter verandert. Een kijkje in de keuken van Building with nature in een Veluws beeksysteem!

  • Monitoring terreingebruik van grote grazers m.b.v. GPS-kragen
    HAS Hogeschool - Toegepaste Biologie, Dr. Margje Voeten
    Grote grazers in natuurgebieden zijn geen zeldzaamheid meer, maar grote grazers met een GPS-kraag om hun nek wel! Met behulp van dergelijke kragen kan 24/7 de locatie van het dier bepaald worden. Daarnaast kan vaak ook de activiteit van het dier gemeten worden. Met dergelijke informatie kan men uitspraken doen over terreingebruik: niet alleen waar de dieren zijn, maar ook hoe vaak ze ergens komen en wat ze op bepaalde plekken doen. Dit geeft voor de beheerder meer mogelijkheden om de dieren gerichter in te zetten, maar ook bijvoorbeeld het effect van recreatie op grazers (en vice versa) te onderzoeken. Gegevens van kragenonderzoek met Rode Geuzen bij Slot Loevenstijn en de Klompenwaard zullen gepresenteerd worden.

Sessie 7 (15:40 - 16:20u)

  • Hoe reageren dieren en planten op de klimaatverandering?
    Wageningen Universiteit, MSc Menno De Jong
    Plant- en dierpopulaties kunnen op drie manieren reageren op de huidige klimaatverandering: migratie, adaptatie of extinctie. De vrees bestaat dat de huidige klimaatverandering zich dusdanig snel voltrekt dat populaties geen tijd hebben om te migreren, laat staan om zich aan te passen, en dat de klimaatverandering daarom zal leiden tot massaal uitsterven van planten- en diersoorten. In hoeverre is er al iets te merken van die extinctiegolf? Een overzicht op basis van een literatuurstudie in opdracht van Kennis voor Klimaat.

  • De rol van wilde eenden bij de verspreiding van plantenzaden.
    Universiteit Utrecht, Dr. Erik Kleyheeg
    De uitwisseling van genetisch materiaal tussen populaties en (her)kolonisatie van beschikbare habitat is cruciaal voor de dynamiek van metapopulaties en het voortbestaan van soorten. Voor de verspreiding van aquatische zoetwatersoorten, die vaak leven in geïsoleerde populaties, is het transport door watervogels van groot belang. Er was echter nog weinig bekend over de kwantitatieve schaal van dit verspreidingsmechanisme en over de factoren die het succes van de verspreiding bepalen. Om dit te onderzoeken hebben wij gekeken naar de verspreiding van plantenzaden door wilde eenden met een focus op de drie belangrijkste stappen in het proces: 1) zaadconsumptie, 2) overleving van passage door het maagdarmkanaal, en 3) transport.

  • Zijn de effecten van begrazing te voorspellen?
    Stichting Bargerveen, drs. Marijn Nijssen
    Begrazing is een van de meest toegepaste vormen van natuurbeheer in Nederland. Vaak heeft begrazing het doel om de biodiversiteit te verhogen, doordat verruiging met hoge grassen en struweel wordt tegengegaan en de structuur van het landschap gevarieerder wordt. In een virtuele rondtocht langs tientallen Nederlandse natuurterreinen wordt gekeken of deze effecten op vegetatie en fauna inderdaad optreden en ook verklaarbaar zijn. En minstens zo belangrijk: zijn er ook factoren te benoemen die de effecten van begrazing juist onvoorspelbaar maken?


Infomarkt
Onderstaand een overzicht van standhouders.

Veldshop.nlVeldshop.nl
Webwinkel voor veldwerkmaterialen, boeken e.d.
RanoxRanox Natuuraannemer
RANOX natuuraannemer realiseert functionele natuurmaatregelen en beheert natuurgebieden.
Onderzoekcentrum B-WAREOnderzoekcentrum B-WARE
B-WARE verricht toegepast en wetenschappelijk onderzoek naar de chemische en ecologische processen die bepalend zijn voor de natuurkwaliteit, het waterbeheer en het functioneren van ecosystemen.
Regelink Ecologie & LandschapRegelink Ecologie & Landschap
Regelink Ecologie & Landschap is een multidisciplinair team van bevlogen specialisten en projectleiders in ecologie en landschap.
Vereniging van bos- en natuurterreineigenarenVereniging van bos- en natuurterreineigenaren
De VBNE is een vereniging van, voor en door bos- en natuureigenaren. De VBNE vertegenwoordigt 70% van het bosareaal en 90% van het natuurareaal in Nederland.
Delta MilieuDelta Milieu
Delta Milieu is dé intermediair waar professionals in de leefomgeving van milieu en ecologie elkaar al ruim 25 jaar vinden.
EelerwoudeEelerwoude
Eelerwoude is een landelijk adviesbureau en rentmeesterskantoor. Vanuit onze drie vestigingen werken wij aan de ontwikkeling, inrichting en het beheer van het landelijk gebied.
Staro natuur en buitengebiedStaro natuur en buitengebied
Staro is een adviesbureau op het gebied van natuurwetgeving, ecologisch onderzoek, bos- en natuurbeheer, natuurontwikkeling en landschapsinrichting.
EconsultancyEconsultancy
Econsultancy is een onafhankelijk ingenieursbureau dat in opdracht van overheden, het bedrijfsleven en particulieren projecten uitvoert op het gebied van bodem, waterbodem, water en infra, archeologie, ecologie, milieu en ruimte.
HeemHeem
Samen met haar partners werkt Heem aan het verhogen van de biodiversiteit, bijvoorbeeld door toepassing van zogenaamde doelvegetaties.
HAS HogeschoolHAS Hogeschool
HAS Hogeschool is dé hogeschool voor studies op het gebied van Agro, Food en Leefomgeving met vestigingen in Den Bosch en Venlo.
CENWCENW
CENW ondersteunt initiatiefnemers, beoordelaars en belangengroeperingen bij het beoordelen van ecologische rapportages in het kader van de Flora- en faunawet en de Natuurbeschermingswet.
De Levende NatuurDe Levende Natuur
De Levende Natuur is een professioneel forum voor natuurbehoud, -beheer en -beleid in Nederland en Vlaanderen.
Gedragscodegroen.nlGedragscodegroen.nl
Gedragscode groen.nl is een site waar u met een programma eenvoudig zelf een plan van aanpak kunt samenstellen.
DaturaDatura
Datura biedt DNA-onderzoek aan met toepassingen in de ecologie en monitoring van biodiversiteit.
Vivara proVivara pro
Vivara Pro ontwikkelt specialistische natuurbeschermingsproducten voor de professionele markt.
Bureau WaardenburgBureau Waardenburg
Bureau Waardenburg is een onafhankelijk onderzoeks-, advies- en ontwerpbureau op het gebied van ecologie, milieu en landschap.
De Groene RuimteDe Groene Ruimte
Ecologisch onderzoek en advies voor beleid, inrichting, ontwerp en beheer van de dagelijkse leefomgeving, binnen en buiten de stad.
Netwerk Groene BureausNetwerk Groene Bureaus
Het Netwerk Groene Bureaus is de brancheorganisatie voor groene adviesbureaus. Het Netwerk werkt aan de kwaliteit van advisering gericht op natuur, landschap, water, milieu en ruimte en behartigt de belangen van groene adviesbureaus.
EcologicaEcologica
Ecologica is een ecologisch adviesbureau dat staat voor kwaliteit. Wij vormen een enthousiast team van ecologen met veel veldervaring. Betrokkenheid en een uitgebreide ervaring in de landschappen van zuid- en midden-Nederland kenmerken ons werk.



Ontvangst


Plenaire opening
Karin Albers, Ecologica


Pakkend communiceren over natuur
Marjel Neefjes, de Lynx


Insecten in de stad
Tim Faasen, Ecologica


Van veenweidegebied tot bijenlandschap
Menno Reemer, EIS


Stands
De Groene Ruimte en De Levende Natuur


Pauze


Pauze


Stands
Veldshop.nl en B-WARE


Stands
ACO, Datura en Econsultancy


Stands
KNNV-Uitgeverij en Stichting Bargerveen


Eenden en verspreiding plantenzaden.
Erik Kleyheeg, Universiteit Utrecht

© Ecologica BV
13-01-17